Migrena

Ta strona jest w trakcie weryfikacji przez lekarzy Kardiosystemu. Treść przygotował zespół redakcyjny na podstawie aktualnych wytycznych towarzystw naukowych, a specjaliści naszej przychodni sprawdzają ją i uzupełniają. Nie zastępuje ona konsultacji lekarskiej.

Migrena należy do pierwotnych bólów głowy, czyli takich, które są chorobą samą w sobie, a nie objawem innej choroby. Ma charakter nawracający i często towarzyszy człowiekowi przez całe życie. W większości przypadków przebiega napadowo, a pojedynczy napad trwa od 4 do 72 godzin i wiąże się z nudnościami, wymiotami albo nadwrażliwością na światło i dźwięk.

Kryteria rozpoznania są precyzyjne i warto je znać, bo tłumaczą, dlaczego lekarz pyta o rzeczy pozornie drobne. Żeby rozpoznać migrenę bez aury, muszą wystąpić co najmniej pięć napadów, każdy trwający od 4 do 72 godzin, jeśli nie był leczony albo leczenie nie zadziałało. Ból musi mieć przynajmniej dwie z czterech cech: jest jednostronny, ma charakter pulsujący, jego nasilenie jest umiarkowane lub silne, a rutynowa aktywność fizyczna go nasila albo skłania do jej unikania. Do tego musi wystąpić co najmniej jedno z dwojga: nudności lub wymioty, albo jednocześnie światłowstręt i nadwrażliwość na dźwięki. Pojedynczy epizod nie wystarcza do rozpoznania. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat napady mogą być krótsze i trwać od 2 do 72 godzin.

Aura to osobne zjawisko, które dotyczy części chorych. Najczęstsza, typowa postać to w pełni odwracalne objawy wzrokowe, czuciowe albo dotyczące mowy, bez osłabienia siły mięśni. Rzadsze postacie aury mogą obejmować także osłabienie siły mięśniowej. Narastają stopniowo, w czasie co najmniej pięciu minut, a pojedynczy objaw trwa od 5 do 60 minut. Ból głowy pojawia się razem z aurą albo w ciągu godziny po niej. Typowe objawy wzrokowe to błyski, jasne linie i kształty oraz mroczek migoczący, czyli ubytek w polu widzenia z jasną, zygzakowatą obwódką. Objawy czuciowe zaczynają się zwykle jako mrowienie obejmujące kończynę albo jedną stronę twarzy, po którym może zostać drętwienie utrzymujące się do godziny.

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu, badania neurologicznego i spełnienia kryteriów. To ważna informacja praktyczna: przy typowym obrazie migreny wytyczne wprost odradzają kierowanie na badania obrazowe głowy wyłącznie po to, żeby uspokoić pacjenta. Tomografia czy rezonans nie potwierdzają migreny i przy typowym przebiegu nie są rutynowo potrzebne. Znacznie więcej wnosi dzienniczek bólów głowy prowadzony przez co najmniej osiem tygodni, w którym zapisuje się częstość, czas trwania i nasilenie bólu, objawy towarzyszące, możliwe czynniki wyzwalające oraz związek z miesiączką.

Osobną sytuacją jest migrena przewlekła. Rozpoznaje się ją, gdy ból głowy występuje przez 15 lub więcej dni w miesiącu przez ponad trzy miesiące, a przez co najmniej osiem dni w miesiącu ma cechy migrenowe. Narastanie częstości napadów nigdy nie jest samo w sobie normalne i wymaga oceny.

Jest jeszcze mechanizm, który zamienia leczenie w przyczynę choroby. Ból głowy z nadużywania leków rozpoznaje się, gdy ból występuje przez 15 lub więcej dni w miesiącu u osoby, która przez ponad trzy miesiące regularnie nadużywa leków przyjmowanych doraźnie na ból głowy. Próg zależy od rodzaju leku: dla prostych leków przeciwbólowych to 15 lub więcej dni w miesiącu, a dla leków swoistych przeciwmigrenowych, opioidów, pochodnych sporyszu i preparatów złożonych już 10 lub więcej dni w miesiącu. Leczeniem jest odstawienie nadużywanego leku, a nie dołożenie kolejnego. Odstawienie prowadzi się pod opieką lekarza, zwykle na co najmniej miesiąc.

W postępowaniu rozróżnia się leczenie doraźne pojedynczego napadu od leczenia profilaktycznego, które ma zmniejszyć liczbę napadów. Profilaktykę rozważa się przy napadach częstych lub długich, przy istotnym wpływie bólu na jakość życia i codzienne funkcjonowanie, a także wtedy, gdy leczenie doraźne nie działa albo jest przeciwwskazane. Decyzję poprzedza rozmowa o korzyściach i ryzyku, bo profilaktyka jest zobowiązaniem na miesiące, nie na tydzień.

Umów wizytę u neurologa, jeśli bóle głowy nawracają i wyłączają Cię z normalnych zajęć, jeśli sięgasz po leki przeciwbólowe coraz częściej, a także wtedy, gdy charakter dotychczasowych bólów wyraźnie się zmienił. Wcześniejszej oceny wymaga nowy ból głowy u osoby z obniżoną odpornością, u osoby z chorobą nowotworową dającą przerzuty do mózgu, a u osób poniżej 20. roku życia przy jakiejkolwiek chorobie nowotworowej w wywiadzie.