Padaczka

Ta strona jest w trakcie weryfikacji przez lekarzy Kardiosystemu. Treść przygotował zespół redakcyjny na podstawie aktualnych wytycznych towarzystw naukowych, a specjaliści naszej przychodni sprawdzają ją i uzupełniają. Nie zastępuje ona konsultacji lekarskiej.

Napad padaczkowy to przejściowe objawy wywołane nieprawidłową, nadmierną lub zsynchronizowaną czynnością komórek nerwowych mózgu. Pojedynczy napad nie oznacza jeszcze padaczki: według WHO do 10 procent ludzi ma jeden napad w życiu. O padaczce mówi się wtedy, gdy wystąpiły co najmniej dwa niesprowokowane napady w odstępie ponad 24 godzin, albo jeden napad przy wysokim, co najmniej 60-procentowym ryzyku kolejnych w ciągu 10 lat, albo gdy lekarz rozpoznaje określony zespół padaczkowy. Padaczka nie jest zaraźliwa.

Jej przyczyny dzieli się na strukturalne, genetyczne, infekcyjne, metaboliczne, immunologiczne i nieznane; w skali świata w około połowie przypadków przyczyny nie udaje się ustalić. Przykłady to ciężki uraz głowy, udar mózgu, zapalenie mózgu lub opon, guz mózgu i uszkodzenie mózgu w okresie okołoporodowym.

Wygląd napadu zależy od tego, w którym miejscu mózgu zaczyna się wyładowanie i jak daleko się rozprzestrzenia. Przejściowo pojawiają się utrata świadomości albo zaburzenia ruchu, czucia, nastroju lub funkcji poznawczych. Napady bywają bardzo różne: od krótkich zawieszeń uwagi i pojedynczych zrywów mięśni po ciężkie, przedłużone drgawki. Kolejne napady u tej samej osoby są zwykle podobne, a część osób tuż przed napadem odczuwa dziwne doznanie, na przykład mrowienie albo nieistniejący zapach, zwane aurą.

Lekarze dzielą napady według miejsca, w którym się zaczynają: na ogniskowe, uogólnione i o nieznanym początku. W napadzie ogniskowym świadomość może być zachowana albo zaburzona, a napad może też objąć obie półkule i przejść w drgawki obustronne. Według polskich wytycznych właściwe rozpoznanie typu napadów lub zespołu padaczkowego warunkuje skuteczność leczenia.

Osoby z padaczką częściej doznają urazów, na przykład złamań i stłuczeń, i częściej chorują na lęk i depresję. Ryzyko przedwczesnej śmierci, w tym nagłej niespodziewanej śmierci w padaczce, jest u nich do trzech razy wyższe niż w populacji ogólnej. Do czynników, na które można wpływać, należą nieprzyjmowanie leków, nadużywanie alkoholu i narkotyków oraz niekontrolowane napady toniczno-kloniczne.

Po pierwszym podejrzewanym napadzie wytyczne NICE zalecają pilne skierowanie do lekarza z doświadczeniem w rozpoznawaniu padaczki, na wizytę w ciągu dwóch tygodni. Diagnozowanie padaczki bywa złożone, a udział specjalisty pomaga uniknąć błędnego rozpoznania. Neurolog zbiera szczegółowy wywiad i bada Cię, a jeśli to możliwe, korzysta z relacji świadków i nagrania wideo napadu. Lekarz sprawdza też czynniki, które mogą zwiększać ryzyko drugiego napadu, między innymi nadużywanie alkoholu, cukrzycę, nadciśnienie i migotanie przedsionków.

Po pierwszym podejrzewanym napadzie NICE zaleca wykonanie 12-odprowadzeniowego EKG, żeby wychwycić choroby serca, które mogą naśladować napad padaczkowy. Napad może wywołać też zaburzenie metaboliczne, na przykład niedocukrzenie, dlatego u dorosłego po pierwszym napadzie zaleca się oznaczenie glukozy i sodu we krwi w ramach badań laboratoryjnych. Zwykle wykonuje się EEG, czyli zapis czynności elektrycznej mózgu. Prawidłowe EEG nie wyklucza padaczki, a nieprawidłowe wspiera rozpoznanie. Jeśli lekarz je zleci po pierwszym napadzie, najlepiej wykonać je w ciągu 72 godzin. Osobom z rozpoznaną padaczką zaleca się zwykle rezonans magnetyczny mózgu w poszukiwaniu przyczyny strukturalnej. Neurolog ocenia Twoje objawy i kieruje na te badania.

Leczenie rozpoczyna się po potwierdzeniu rozpoznania. Po pojedynczym niesprowokowanym napadzie leków nie włącza się rutynowo, a tylko w określonych sytuacjach, na przykład gdy EEG pokazuje jednoznaczną czynność padaczkową. Podstawą są leki przeciwnapadowe, w miarę możliwości jeden lek. Według WHO do 70 procent osób z padaczką mogłoby być wolnych od napadów przy ich właściwym stosowaniu. Jeśli napady utrzymują się mimo wypróbowania dwóch lub trzech leków, mówi się o padaczce lekoopornej; wtedy rozważa się ocenę pod kątem leczenia operacyjnego, stymulację nerwu błędnego albo w wybranych przypadkach dietę ketogenną. Po dwóch latach bez napadów lekarz może indywidualnie ocenić ryzyko nawrotu i omówić z Tobą ewentualne odstawienie leków.

Najważniejsze, co możesz zrobić sam, to przyjmować leki regularnie, bo pominięcie dawki może wywołać napad, i nie zmieniać leczenia bez rozmowy z lekarzem. Ryzyko napadu mogą zwiększać brak snu, alkohol i narkotyki, stres, infekcje, a u części osób migające światła. Bierz prysznic zamiast kąpieli w wannie, nie pływaj w pojedynkę i unikaj pracy na wysokości. Prowadzenie pojazdów przez osoby z napadami podlega ograniczeniom prawnym; porozmawiaj o nich z neurologiem.

Umów wizytę u neurologa, jeśli miałeś epizod utraty świadomości, drgawki, zapatrzenie z brakiem kontaktu albo powtarzające się niewyjaśnione dziwne doznania, nawet gdy minęły same. Jeśli napad wrócił po dłuższym okresie bez napadów, zgłoś się pilnie: wytyczne przewidują ocenę u specjalisty w ciągu dwóch tygodni. Umów wizytę także wtedy, gdy napady utrzymują się mimo leczenia, leki dają uciążliwe działania niepożądane albo napady występują w czasie snu.