Choroba wieńcowa

Ta strona jest w trakcie weryfikacji przez lekarzy Kardiosystemu. Treść przygotował zespół redakcyjny na podstawie aktualnych wytycznych towarzystw naukowych, a specjaliści naszej przychodni sprawdzają ją i uzupełniają. Nie zastępuje ona konsultacji lekarskiej.

Mięsień sercowy dostaje krew przez tętnice wieńcowe. W chorobie wieńcowej, nazywanej też chorobą niedokrwienną serca, w ścianach tych tętnic odkładają się złogi tłuszczowe, czyli blaszki miażdżycowe. Blaszka zwęża światło naczynia i utrudnia przepływ krwi, więc do serca dociera mniej tlenu. Lekarze używają określenia przewlekły zespół wieńcowy na postacie choroby wynikające z długotrwałych zmian w tętnicach wieńcowych lub w drobnych naczyniach serca.

Odróżnia się dwie sytuacje. Przewlekły zespół wieńcowy przez długi czas jest stabilny, choć często postępuje. Ostry zespół wieńcowy, czyli zawał serca albo niestabilna dławica, to nagłe zamknięcie tętnicy, najczęściej przez skrzeplinę, po którym pozbawiony tlenu fragment mięśnia sercowego obumiera. Choroba przewlekła może w każdej chwili przejść w ostrą, dlatego trzeba ją rozpoznać i leczyć.

Na część czynników ryzyka nie masz wpływu: wiek, płeć, geny i choroby serca w rodzinie. Na resztę masz. Należą do niej nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, otyłość, zaburzenia lipidowe i czynniki psychospołeczne. Palenie pozostaje najważniejszą przyczyną chorób układu krążenia. Choroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów na świecie, a wśród nich choroba wieńcowa zajmuje pierwsze miejsce.

Klasycznym objawem jest dławica piersiowa, czyli ból w klatce piersiowej, zwykle za mostkiem. Odczuwany jest jako ucisk, ciężar, ściskanie lub gniecenie i może promieniować do ramienia, najczęściej lewego, do pleców, żuchwy, szyi lub barku. W stabilnej postaci wywołuje go wysiłek fizyczny lub silna emocja, trwa średnio od 1 do 15 minut i ustępuje po odpoczynku. Dolegliwości są zwykle przewidywalne: podobny wysiłek, podobny ból.

Taki podręcznikowy obraz ma mniejszość pacjentów z podejrzeniem choroby. Większość zgłasza objawy mniej charakterystyczne, a część odczuwa duszność przy wysiłku. Brak dławicy nie wyklucza choroby: u chorych na cukrzycę z uszkodzeniem nerwów i u osób starszych może ona nie występować. Kobiety częściej skarżą się na duszność, łatwe męczenie się i ból pleców. Chorobę wieńcową można mieć bez objawów, a dla wielu osób pierwszym sygnałem jest dopiero zawał.

Stawką w leczeniu jest coś więcej niż sam ból. Do głównych powikłań należą zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, niedomykalność zastawki mitralnej i skrzepliny w sercu. Z czasem choroba może osłabić mięsień sercowy.

Podstawowy zestaw badań przy podejrzeniu przewlekłego zespołu wieńcowego to EKG spoczynkowe, echo serca i badania laboratoryjne. Echo serca pokazuje budowę i pracę serca i pozwala wykryć inne przyczyny bólu w klatce piersiowej. Badania krwi, w tym lipidogram i glukoza, ujawniają czynniki ryzyka oraz możliwe przyczyny niedokrwienia, na przykład ciężką niedokrwistość lub nadczynność tarczycy.

Kolejny krok zależy od tego, jak prawdopodobne jest, że tętnice są istotnie zwężone. U osób z niskim lub umiarkowanym prawdopodobieństwem wytyczne zalecają tomografię tętnic wieńcowych, nieinwazyjne badanie o udowodnionej skuteczności w wykrywaniu zwężeń. Zapisujemy na nie do zewnętrznej pracowni. Próba wysiłkowa jest mniej dokładna w wykrywaniu zwężeń niż tomografia i obrazowanie czynnościowe, ale pozostaje użyteczna do oceny ryzyka i rokowania, zwłaszcza u osób z niskim prawdopodobieństwem choroby. Holter EKG przydaje się w wybranych sytuacjach, na przykład gdy bólowi towarzyszy kołatanie serca albo gdy lekarz podejrzewa dławicę wywołaną skurczem tętnicy. Najdokładniejszą metodą oceny tętnic pozostaje koronarografia; o tym, czy jest potrzebna, decyduje kardiolog na podstawie wcześniejszych wyników.

Leczenie opiera się na trzech filarach. Pierwszym jest styl życia, czyli rzucenie palenia, regularny ruch, redukcja masy ciała, kontrola cukrzycy i nadciśnienia oraz zdrowa dieta. Drugim są leki. U pacjentów z potwierdzonymi istotnymi zwężeniami zaleca się dożywotnie leczenie przeciwpłytkowe, a u wszystkich z rozpoznaną miażdżycą leki obniżające cholesterol z grupy statyn. Celem leczenia jest obniżenie cholesterolu LDL poniżej 1,4 mmol/l, czyli 55 mg/dl, i co najmniej o połowę w stosunku do wartości wyjściowej. Trzeci filar, stosowany gdy potrzeba, to zabiegi: angioplastyka ze stentem lub operacja pomostowania. W badaniach angioplastyka dawała większą ulgę w dławicy niż zabieg pozorowany.

Sporo zależy od Ciebie. Wytyczne zalecają umiarkowaną aktywność aerobową przez co najmniej 150 do 300 minut tygodniowo. Rzucenie palenia, mniej soli, więcej warzyw i owoców, regularny ruch i unikanie nadmiaru alkoholu zmniejszają ryzyko chorób układu krążenia. Przyjmuj leki tak, jak zalecił lekarz, nawet gdy nic Cię nie boli.

Umów wizytę u kardiologa, jeśli przy wysiłku pojawia się ucisk lub ból w klatce piersiowej, który mija po odpoczynku, jeśli szybciej niż dawniej brakuje Ci tchu albo jeśli masz nadciśnienie, cukrzycę, wysoki cholesterol, palisz lub ktoś w Twojej rodzinie wcześnie zachorował na serce. Jeśli leczysz się już na chorobę wieńcową, a dolegliwości pojawiają się częściej, trwają dłużej albo przy coraz mniejszym wysiłku, nie czekaj na planową wizytę i skontaktuj się z lekarzem tego samego dnia. Gdy ból wystąpi w spoczynku albo nie ustępuje po odpoczynku i po leku, wezwij pogotowie.